Τι είναι η Αυτογνωσία;

Αυτογνωσία σημαίνει γνωρίζω τον εαυτό μου: τις ανάγκες, τις επιθυμίες, τις σκέψεις, τα συναισθήματα, τα κίνητρα.  Είναι σημαντική γιατί μόνο αν γνωρίζω τι θέλω και γιατί το θέλω,  μπορώ να γνωρίσω και να αποδεχτώ τους άλλους.

Βασικά στοιχεία της αυτογνωσίας
-  Αναπτύσσω διευκρινίζω τις προσωπικές μου προτιμήσεις - απόψεις – πεποιθήσεις.
-  Αποδέχομαι τον εαυτό μου.
-  Είμαι καλός ακροατής.

Προϋποθέσεις Αυτογνωσίας
-  Ευρύτητα πνεύματος
-  Σύστημα αξιών-πεποιθήσεων
-  Ανάληψη ευθυνών που μου αναλογούν
-  Αυτοσεβασμός – σεβασμός άλλων
-  Συμφωνία αξιών-πεποιθήσεων με συμπεριφορά/τρόπο ζωής

Τρόποι Ενίσχυσης Αυτογνωσίας
Μπορούμε να μάθουμε από την εμπειρία και να προσπαθήσουμε να 'αυτο-αναλυθούμε', να βοηθηθούμε από διάβασμα, παρατήρηση, ερωτηματολόγια, συμμετοχή σε δραστηριότητες.
Μπορούμε να ζητάμε ανατροφοδότηση από τους άλλους κι επίσης να συμμετέχουμε σε ομάδες, ή σε ατομικές συνεδρίες συμβουλευτικής.

Αυτογνωσία ή Ψυχοθεραπεία;
Η ενίσχυση της αυτογνωσίας είναι αναγκαία σε όλους: Δια βίου προσωπική ανάπτυξη.
Η ψυχοθεραπεία αντιμετωπίζει συγκεκριμένες δύσκολες καταστάσεις σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή προκύψει ανάγκη.

Αυτοαντίληψη
Αν μας ζητηθεί να περιγράψουμε τον εαυτό μας, θα αναφερθούμε σε αρκετά χαρακτηριστικά, όπως φυσική εμφάνιση, νοητικές και άλλες ικανότητες, κοινωνικές – οικογενειακές σχέσεις, χαρακτηριστικά προσωπικότητας.
Αυτή η περιγραφή είναι η αυτοαντίληψη.

Όμως εκτός από τα χαρακτηριστικά που πιστεύουμε ότι μας περιγράφουν, υπάρχουν και άλλα χαρακτηριστικά που θα θέλαμε να έχουμε, καθώς και χαρακτηριστικά που χρησιμοποιούμε μόνο σε συγκεκριμένες ‘δημόσιες’ κοινωνικές σχέσεις μας.  Έτσι μπορούμε να κάνουμε μια περαιτέρω διάκριση και να κατανοήσουμε τις πλευρές του εαυτού μας ως εξής:

Πραγματικός εαυτός:
Τα χαρακτηριστικά που με περιγράφουν όπως πιστεύω ότι είμαι.
Ιδανικός εαυτός:
Τα χαρακτηριστικά που δεν με περιγράφουν όπως είμαι, αλλά που θα ήθελα να έχω.
Δημόσιος εαυτός:
Τα χαρακτηριστικά που θέλω να χρησιμοποιώ όταν παρουσιάζομαι στους άλλους.
Καλό είναι να μην υπάρχει πολύ μεγάλη ασυμφωνία ανάμεσα σε αυτές τις τρεις πλευρές του εαυτού μας.

Αυτοαξιολόγηση
Αξιολόγηση του εαυτού μας σε κάθε επίπεδο, όπως στις δεξιότητες επικοινωνίας, στη διαχείριση συναισθημάτων, σε δικαιώματα κι υποχρεώσεις, στο κατά πόσο είμαστε ειλικρινείς με τον εαυτό μας κ.ά.

Αυτοεκτίμηση
Αυτοεκτίμηση σημαίνει να νιώθουμε καλά με τον εαυτό μας, να θεωρούμε ότι αξίζουμε, να αποδεχόμαστε τον εαυτό μας όπως είναι, σαν σύνολο.
Αναφέρεται στο πώς νιώθουμε σε σχέση με όλα όσα γνωρίζουμε/πιστεύουμε για τον εαυτό μας.
Η χαμηλή αυτοεκτίμηση βρίσκεται συχνά στη βάση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουμε στις σχέσεις, στη συμπεριφορά, στα συναισθήματα.

Αυτοπεποίθηση
Η εμπιστοσύνη στην κρίση και τις ικανότητες μας.  Η υψηλή αυτοεκτίμηση συνδέεται με υψηλή αυτοπεποίθηση, ενώ η χαμηλή αυτοεκτίμηση συνδέεται με χαμηλή αυτοπεποίθηση και συχνά με κατάθλιψη.
Βασική προϋπόθεση αυτοπεποίθησης, είναι η επίγνωση των δυνατών και αδύνατων σημείων των ορίων μας, καθώς και ικανότητα αντιμετώπισης της κριτικής/ματαίωσης.

Άνευ Όρων Αποδοχή
Αποδοχή του εαυτού μας και των άλλων χωρίς όρους, δηλαδή δεν σε αγαπάω μόνο αν είσαι έτσι… αλλά σε αγαπάω επειδή είσαι έτσι, όπως είσαι.
Παρέχει τις ιδανικές συνθήκες (κλίμα εμπιστοσύνης – ασφάλειας) για την ανάπτυξη του εαυτού.
Είναι απαραίτητη για την αντιμετώπιση ανασφαλειών, συναισθημάτων κατωτερότητας, φόβο απόρριψης, γνωστικών διαστρεβλώσεων.

Αυτοαποκάλυψη
Μοίρασμα των συναισθημάτων και των εμπειριών μας, που βοηθά στο χτίσιμο καλών σχέσεων, ανοιχτής επικοινωνίας κι εμπιστοσύνης, αλλά και σε μια βαθύτερη κατανόηση του εαυτού μας.
Προχωράμε με ευαισθησία και ανάλογα με την ανταπόκριση.

Αυτορρύθμιση
Η ικανότητα να διαχειριζόμαστε όσα γνωρίζουμε για τον εαυτό μας.  Π.χ. να έχουμε αυτοέλεγχο και γενικά καλή διαχείριση των συναισθημάτων μας, να κινητοποιούμε τον εαυτό μας, να μαθαίνουμε νέα πράγματα, να διατηρούμε την ψυχοσωματική μας ισορροπία.

Αυτοπραγμάτωση
Εμπεριέχει κατανόηση κι αξιοποίηση των ταλέντων και δυνατοτήτων μας, αποδοχή της μοναδικότητας κάθε ατόμου, ήρεμη κι αποτελεσματική αντιμετώπιση των περιστάσεων και μια αίσθηση εσωτερικής πληρότητας κι ευτυχίας. 

Είναι η συνειδητοποίηση και εκπλήρωση του πλήρους δυναμικού μας.

Αν τη δούμε σαν ένα σημαντικό στόχο μιας διαδικασίας αυτογνωσίας κι επεξεργασίας των σχέσεων μας, εδώ κάπου μπορούμε να πούμε ότι είμαστε πραγματικά ελεύθεροι κι αυθεντικοίκαι έτοιμοι για μια πιο ώριμη ή / και διαφορετική προσέγγιση του εαυτού και του κόσμου γύρω μας.

Προωθώντας την Αυτοπραγμάτωση
Να είμαστε ανοιχτοί στην αλλαγή
Να αναλάβουμε την ευθύνη
Να εξετάσουμε τα κίνητρα μας
Να βιώνουμε τις καταστάσεις ειλικρινά και άμεσα        
Να αξιοποιούμε τις θετικές εμπειρίες
Να είμαστε προετοιμασμένοι να είμαστε διαφορετικοί
Να συμμετέχουμε δυναμικά στις καταστάσεις
Να αξιολογούμε την πρόοδο μας

πηγη ΤΖΙΝΑ ΧΟΝΔΡΟΥ, M.Sc. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ