Πώς μπορεί κάποιος να σπάσει τον ‘κύκλο’ της ζήλειας;

Ονόματα: Γιάννης, Βάσω
Ηλικίες: 37 και 32 αντίστοιχα
Μαζί: 5 ½ χρόνια
Παιδιά: 2, 
1 παιδί στο Δημοτικό 
1 παιδί στον παιδικό σταθμό

Η Βάσω και ο Γιάννης ήρθαν για θεραπεία μετά από πολλά χρόνια προσπάθειας και καθημερινής μάχης με το φαινομενικά αθεράπευτο πρόβλημα του Γιάννη: τη ζήλεια του.
Η Βάσω είπε χαρακτηριστικά : «Μπορείτε να του δώσετε να καταλάβει ότι αυτόν αγαπώ, ότι δεν θέλω κανέναν άλλο και ότι αν δεν σταματήσει σύντομα να εκδηλώνει αυτήν την παράλογη συμπεριφορά θα με αναγκάσει να φύγω;»

Ζήτησα τη Βάσω να μου δώσει επιπλέον λεπτομέρ
«Τον ενοχλούν οι ηθοποιοί που βλέπουμε στις ταινίες, συνέχεια με ρωτάει εάν εύχομαι να κάνω κάτι με κάποιον από αυτούς και αν τους σκέφτομαι ποτέ ερωτικά. Τον ενοχλεί ο διευθυντής στο σχολείο μου και όλοι οι συνάδελφοί μου, ανεξαρτήτως ηλικίας και εξωτερικής εμφάνισης, έτσι τους χαρακτηρίζει συνήθως όλους μ@@@@@ες και δεν έχω καμία διάθεση να βγαίνω μαζί τους, αφού η κριτική του είναι αφόρητη. Τσεκάρει το κινητό μου, το ιστορικό μου στον υπολογιστή μου, ποιους κάνω φίλους στο facebook. Όταν βγαίνουμε και πέσει το βλέμμα μου πάνω σε άλλον άνδρα αρχίζει τη γκρίνια, δεν μου επιτρέπει να κάθομαι με το πρόσωπο μου να κοιτάζει το υπόλοιπο μαγαζί, αλλά να έχω πλάτη, για να κοιτάζω μόνο τον ίδιο.
Στην αρχή όλα αυτά με κολάκευαν, αφού θεωρούσα ότι με ποθεί ιδιαίτερα και έδειχνε το ενδιαφέρον του, πλέον όμως είναι αφόρητο, καθώς όλες οι στιγμές μας χαλάνε από τη ζήλεια του. Εάν δεν αλλάξει, έφυγα.»

Σε όλη αυτή τη κουβέντα ο Γιάννης άκουγε σιωπηλός, στο τέλος ρωτήθηκε εάν έχει να πει κάτι και απάντηση: «Η Βάσω λέει αλήθεια, έτσι είναι τα πράγματα, δεν ξέρω γιατί, αλλά εκνευρίζομαι και ζηλεύω. Το ξέρω ότι αν δεν αλλάξω, θα χωρίσουμε.»

Τους ρώτησα εάν θέλουν να χωρίσουν κι η απάντηση ήταν αρνητική. Αυτό που ήθελαν ήταν να βοηθηθούν και να αλλάξουν την κατάσταση.

Η ζήλια δεν είναι σπάνιο φαινόμενο ανάμεσα στα ζευγάρια, είναι και γνωστικό και συμπεριφορικό πρόβλημα. Σύμφωνα με τη Γνωστική Λογικοθυμική Θεωρία η ζήλια έχει τη μορφή της Υγιούς ζήλιας και της Μη υγιούς ζήλιας. Η πρώτη έρχεται στη μορφή μιας σύντομης ανοιχτόμυαλης κουβέντας του τύπου "ποιος ήταν στο τηλέφωνο, πού θα πας το βράδυ, ποιος έστειλε μήνυμα τέτοια ώρα". Αυτή η μορφή ζήλειας δεν έχει σκοπό να ελέγξει τον άλλο και σαφώς ούτε να τον περιορίσει στις κινήσεις του, έχει σαν κίνητρο απλώς να μάθει για τον άλλον. Η δεύτερη μορφή είναι παρατεταμένη στις ερωτήσεις και στη διάρκεια της ‘ανάκρισης’. Το άλλο άτομο αμφισβητείται διαρκώς και ακολουθεί έλεγχος και περιορισμός στις κινήσεις. Αυτή η μορφή ζήλειας τείνει να είναι καταστροφική, αφού τα συναισθήματα που τη συνοδεύουν είναι η απελπισία, ο θυμός, το άγχος, η κατάθλιψη και πολλές φορές η βία, είτε λεκτική, είτε σωματική.

Η ρίζα του προβλήματος της Μη υγιούς ζήλειας είναι ο φόβος της απώλειας, ότι ο σύντροφος αυτού που ζηλεύει θα τον προδώσει και θα τον πληγώσει. Το άτομο που ζηλεύει νιώθει μια συνεχή ανασφάλεια και έτσι προσπαθεί να ελέγξει τον άλλον, προς δικό του όφελος. Επίσης υπάρχουν και οι περιπτώσεις που η Μη Υγιής ζήλεια πηγάζει από χαμηλή αυτοεκτίμηση, όπως ‘εμένα δεν μου αξίζει να με αγαπάει κανένας’, 'ο άλλος είναι υπερβολικά όμορφος και δεν θα μείνει μαζί μου, κάποια στιγμή θα με κερατώσει με κάποιον άλλον’ κτλ.

Η επιλογή να αλλάξετε ή όχι είναι δική σας, και να ξέρετε πως η αλλαγή οποιουδήποτε τύπου στη ζωή σας, πάντα υπάρχει. Εσείς επιλέγετε το πώς θα ερμηνεύσετε τα πράγματα γύρω σας, τι σημαίνει το καθετί για εσάς, τι αποδέχεστε, τι απορρίπτετε. Είστε υπεύθυνοι. Οπότε, εάν δεν σας αρέσει κάτι στον εαυτό σας, οφείλετε να κάνετε κάτι για να αλλάξετε, αλλιώς θα συνεχίσετε να ανακυκλώνετε το πρόβλημα και να βιώνετε πολύ πιθανόν αρνητικά συναισθήματα. Στην περίπτωση του Γιάννη δεν του άρεσε να νιώθει αφόρητη ζήλεια και εάν δεν άλλαζε θα χώριζε. Εάν ο Γιάννης δεν έκανε κάτι για να άλλαζε ήταν πολύ πιθανόν να μην καταφέρει ποτέ να κρατήσει κάποια μακρόχρονη και ουσιαστική σχέση, αφού η ζήλεια του θα τον εμπόδιζε και αυτό δεν θα είχε να κάνει με τη σύντροφό του.

Πώς μπορεί λοιπόν κάποιος να σπάσει τον ‘κύκλο’ της ζήλειας;
1. Το πρώτο βήμα είναι να το πάρετε απόφαση (και όχι απλά και μόνο να το θέλετε) κσι να δεσμευτείτε στη δημιουργία ενός νέου εαυτού, ο οποίος θα είναι απαλλαγμένος από τη ζήλεια. Πολλοί θα ήθελαν να οδηγούν μια Porsche, ελάχιστοι όμως είναι αυτοί που θα δουλέψουν για να την αποκτήσουν και ακόμα πιο λίγοι αυτοί μου θα μπορούν να τη συντηρήσουν. Άρα μην μείνετε αποκλειστικά στο τι θα θέλατε, αλλά στο τι είστε διατεθειμένος να κάνετε.
2. Αγοράστε ένα ημερολόγιο, καταγράψτε τα πιο συχνά περιστατικά που ΄ξυπνούν΄ τη ζήλια σας και προσθέστε στο χαρτί την αντίδρασή σας. Στη συνέχεια γράψτε τι θα θέλατε να είχατε κάνει και πώς θα μπορούσατε να αντιδράσετε διαφορετικά.
3. Στην αρχή, όταν μια τέτοια κατάσταση προκύπτει, το καλύτερο που μπορείτε να κάνετε είναι να απομακρύνεστε λιγάκι από τον σύντροφό σας, για να αποφύγετε έτσι τη γκρίνια, τις ερωτήσεις που θα του κάνετε και τυχόν κάποιον μετέπειτα καβγά. Φύγετε από τη σκηνή και επιστρέψτε όταν θα έχετε ηρεμήσει. Για να ηρεμήσετε, ρωτήστε τον εαυτό σας εάν αυτό που συνέβη αξίζει τον καβγά και τι ουσιαστικά σημαίνει, όπως και εάν πραγματικά μπορείτε να αλλάξετε κάτι σε σχέση με αυτό.

Για παράδειγμα, βλέπετε μια ταινία μαζί και πρωταγωνιστεί ο Johnny Depp. Μπορείτε να σταματήσετε τη ταινία, αλλά αν το κάνετε αυτό δεν θα υπάρχει καμία αλλαγή στη συμπεριφορά που θέλετε να αλλάξετε. Ως εναλλακτική λύση, μπορείτε να φύγετε για λίγα λεπτά, να πάτε τουαλέτα ή να γεμίσετε το ποτήρι σας με νερό και να σκεφτείτε. Έχει νόημα να σκέφτεστε ότι η σύντροφος σας θα σας παρατήσει για τον Johnny Deep? Μπορείτε να της απαγορεύσετε να βλέπει ταινίες? Παράλογο! Όταν εσείς βλέπετε ταινίες και χαζεύετε μια άλλη γυναίκα αυτό σημαίνει ότι θα παρατούσατε ή ότι θα κερατώνατε τη γυναίκα σας; Δεχόμαστε βέβαια το γεγονός ότι εάν κάποιος είχε την ευκαιρία να κοιμηθεί με ένα διάσημο πρόσωπο, μάλλον θα το έκανε, αυτό όμως δε σημαίνει ότι το κίνητρο του συντρόφου σας είναι να σας απατήσει με όποιον βρει μπροστά του!

Εάν τα σκεφτείτε αυτά, θα δείτε ότι μάλλον τα πράγματα δεν είναι τόσο τραγικά, όσο τα βιώνετε. Επιστρέψτε στο χώρο όπου βλέπετε την ταινία και μείνετε στην κατάσταση ακόμα και εάν αισθάνεστε άβολα. Όταν ολοκληρωθεί η διαδικασία, παρατηρείστε εάν η σύντροφος σας ετοιμάζει τη βαλίτσα της για το Hollywood, εάν δεν σας φιλάει ή αδιαφορεί απέναντί σας, ή κάθεται και μονολογεί σχετικά με τη μοίρα της, αφού δεν είναι η γυναίκα του Johnny Deep, αλλά η δική σας. Μάλλον δεν κάνει τίποτα από τα παραπάνω, άρα γιατί να ζηλεύετε και να χαλάτε τις στιγμές σας?

Να θυμάστε ότι οι άνθρωποι που έχετε στη ζωή σας δεν είναι δυνατόν να σας αρέσουν 100% διαρκώς, ούτε και να κάνουν πάντα αυτό που εσείς επιθυμείτε. Ούτε οι γονείς σας δεν το έκαναν αυτό για εσάς, ούτε θα είστε πάντα ικανοποιημένοι με αυτά που κάνουν τα παιδιά σας, ούτε με συναδέλφους, ούτε με τη/τον σύντροφο σας. Η αλλαγή θα έρθει από εσάς και από το πώς βλέπετε εσείς τα πράγματα και όχι από το γεγονός ότι ΟΛΟΙ οι άλλοι θα κάνουν αυτό που εσείς επιθυμείτε, για να είστε εσείς χαρούμενος και ευτυχισμένος.

πηγη
Από το ημερολόγιο μιας ψυχολόγου... 
Η περίπτωση του Γιάννη και της Βάσως