Η ψυχολογία του όχλου...

Αποτέλεσμα εικόνας για η ψυχολογία του όχλου
Xθες το πρωί σταμάτησα σε ένα βενζινάδικο να βάλω βενζίνη στο μηχανάκι μου που είχε στεγνώσει. Η ουρά ήταν των δέκα αυτοκινήτων. Γνωρίζω τον υπάλληλο και τον ρώτησα πως πάει. ‘’Δεν μπορώ να καταλάβω μου είπε την ψυχολογία του κόσμου. Εδώ μόλις τελειώνει η βενζίνη μας τροφοδοτούν αμέσως, και τα υπόλοιπα βενζινάδικα το ίδιο. Όσο πληρώνει ο κόσμος και έχουμε χρήματα παραγγέλνουμε. Δεν είναι απεργία για να κλείσουν τα βενζινάδικα. Εμπόριο είναι.

Όταν πληρώνεις έχει ο έμπορος για να αγοράζει. Γιατί τέτοιος πανικός;’’.
Να μια απλή σκέψη που κανείς δεν κάνει πάνω στην κατάσταση του πανικού. Αυτό που καθοδηγεί συνήθως τα πλήθη είναι η ακατάληπτη ψυχολογία του Όχλου. Της Μάζας. Μια ψυχολογία που την αντιλαμβάνεται κανείς εύκολα σε καταστάσεις πανικού. Η μίμηση οδηγεί τους ανθρώπους στην απώλεια των φίλτρων της ψυχραιμίας. Μια δεύτερη σκέψη θα τους έκανε σοφότερους. Όμως συχνά απλά ακολουθούν τους υπόλοιπους. Το έχει μελετήσει πολύ καλά ο Λε Μπον το φαινόμενο. Ας διαβάσουμε με προσοχή μια αναφορά που είχε στα λόγια του η έγκριτη Καθημερινή πριν 4 χρόνια με αφορμή τότε κάποιες διαδηλώσεις των Αγανακτισμένων για τις οποίες κατηγορούσε τον Σύριζα.

’Ένα εξαγριωμένο πλήθος δεν συλλογίζεται ούτε διαβουλεύεται. Κατά τον Γούσταβο Λε Μπον, «δέχεται ή απορρίπτει τις ιδέες χονδρικά, χωρίς να ανέχεται ούτε συζήτηση ούτε αντιλογία». Ούτως ή άλλως, η προσέγγιση της συμπεριφοράς ενός όχλου με πολιτικούς όρους είναι άτοπη, αφού αυτό που πρωταρχικά είναι η πολιτική, είναι η έλλογη προσπάθεια μετριασμού της βίας στην κοινωνία. Ομως ο όχλος επιδιώκει ακριβώς το αντίθετο, αφού χαρίζει στο άτομο το αίσθημα μιας ακατανίκητης δύναμης. Οπως γράφει ο Λε Μπον, «η ανωνυμία μέσα στον όχλο και η διάχυση της ατομικής ευθύνης ελευθερώνουν τα ένστικτά του και μεταμορφώνουν το άτομο σε ένα εύπιστο, παρορμητικό πλάσμα, ικανό για κάθε ακρότητα».

Πόσο εύπιστο; Η «δικαιολογημένη οργή» και «αγανάκτηση» του εξαγριωμένου πλήθους έχει κάτι το πλασματικό. Ο Αντόρνο, που είχε από πρώτο χέρι εμπειρία στη Δημοκρατία της Βαϊμάρης, υποπτεύεται ότι το πλήθος δεν πολυπιστεύει τους ηγήτορές του ούτε ταυτίζεται απόλυτα με τα μηνύματά τους: παριστάνει ότι ταυτίζεται, υποκρίνεται τον ενθουσιασμό του, ώστε συμμετέχει σε μια παράσταση.
«Είναι πιθανόν, η υποψία ότι η ομαδική τους ψυχολογία έχει κάτι το ψεύτικο, το εικονικό να κάνει τα φασιστικά πλήθη τόσο αμείλικτα. Γιατί αν σταματούσαν να συλλογιστούν για ένα δευτερόλεπτο, όλη η παράσταση θα γινόταν κομμάτια και θα έμεναν με τον πανικό τους», γράφει ο Γερμανός φιλόσοφος’’.

Τις τελευταίες μέρες παρατηρώ ένθεν και ένθεν τη διαδικασία του όχλου να κερδίζει έδαφος. Η υιοθέτηση ακραίων συμπεριφορών και αντεγκλήσεων ακόμα και από ανθρώπους που μέχρι πρότινος τους χαρακτήριζε η ψυχραιμία είναι τρομακτική. Ξεκινώντας συχνά από ένα status στο facebook μπλέκονται σε δαιδαλώδη μονοπάτια φανατισμού και αντιπαράθεσης που δημιουργούν συνθήκες απίστευτης τρομώδους πόλωσης που παραμένει άγνωστο το που θα οδηγήσει. Η σημερινή ηρεμία στους διαδρόμους των σούπερ μάρκετ και τις ουρές των ΑΤΜ και των βενζινάδικων μπορεί να γίνει αυριανή ανθρωποφαγία. Ας ξαναδιαβάσουμε το Λε Μπον. Δεν τα έγραψε στην τύχη όλα αυτά…

πηγη .. Του Γιώργου Τούλα

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου